© 2018 by Filipino Chronicles. Proudly created with Wix.com

  • Facebook B&W
  • Twitter B&W
  • Instagram B&W

Mozart at Salieri

ni Alexander Pushkin

 

 

Unang Eksena

 

[Isang silid]

 

 

     SALIERI

 

Sinasabi ng lahat:  walang katarungan sa sangkalupaan.

Nguni't wala ring katarungan maging sa kalangitan man.

Anong linaw nito sa akin, tulad ng isang payak na iskala!

Ipinanganak akong may pag-ibig sa sining:  Noong ako'y

munting bata pa lamang, kapag umimbayog ang matinis na tunog

Ng organo sa aming lumang simbahan

Ako'y nakikinig na puno ng kagalakan -

At matatamis na mga luha ang di-kusang mamamalisbis.

Maaga kong itinakwil ang mga walang-halagang libangan;

Anumang karunungan na kaiba sa musika

Ay kamuhimuhi para sa akin;

May pagmamatigas at pagmamalaking

Mula sa mga ito'y iwinaksi ang aking isip

At itinalaga ang sarili tanging sa musika.

Mahirap ang unang hakbang at

Nakaiinip ang unang pinagdaanan

Nguni't napanaigan ko ang naunang mga kasawian.

Kadalubhasaan ang itinakda kong batayan ng sining;

Ako'y naging artesano; sa mga daliri ko'y aking iginawad

Ang maamo at tigang na kasanayan at kahusayan sa aking pandinig.

Ang mga nota'y kinitlan ko ng tunog

At tinistis ko ang musika, pinaghiwa-hiwang tulad sa isang bangkay,

Sinubok ko ang ayunang-tunog na animo ito ay alhebra;

At nang masanay sa karunungan

Noon ko pa lamang pinangahasan ang layaw ng mapanlikhang pangarap

Nagsimula akong kumatha - subali't tahimik, palihim.

Hindi pa naghahangad mangarap ng kabantugan.

Madalas, pagkagugol ng panahon sa piping selda,

Dalawa, tatlong araw, nakakalimutan ang pagtulog at pagkain,

Nilalasap ang lugod at mga luha ng inspirasyon

Inihahagis ko sa apoy ang aking pinaghirapan

At di-natitinag na pagmamasdan

Kung paanong ang mga katha ko't awitin -

Mga supling ng aking kaisipan

Ay magliyab, maglaho sa manipis na usok!  Nguni't hindi

 

Anong aking masasabi?  Nang ang dakilang si Gluk ay

Naghantad sa amin ng makabagong mga lihim

Malalalim at nakaaakit na mga lihim,

Hindi baga't itinakwil ko ang lahat ng aking nalalaman,

Lahat ng minamahal, at totoong marubdob na pinanaligan;

Hindi baga't ako'y masayang nunod sa kanyang mga yapak

Walang reklamo, tulad sa isang naligaw ng landas at nakasalubong

Ng isang nagturo sa kanya sa kabilang panig?

Sa pamamagitan ng maigting at walang humpay na pagpupunyagi

Sa wakas ay nagtamo ako ng isang mataas na katayuan

Sa walang hangganang kaharian ng sining.

Ngumiti sa akin ang katanyagan; sa puso ng madla

Ay natagpuan ko ang alingawngaw ng aking mga likha

Maligaya ako noon:  mapayapang nalugod sa aking gawa,

     luwalhati at tagumpay;

Gayundin sa gawa at tagumpay ng aking mga kaibigan

Mga kasamahan ko sa dibinong sining.

Hindi!  Hindi ako kailanman nakaramdam ng inggit

A, hindi kailanman!

Kahit na nang pagtagumpayang bihagin ni Pitsini

     ang pandinig ng mga barbarong Parisyano,

Kahit na nang marinig ko sa unang pagkakataon

Ang mga pangunang himig ni Ipigeniya.

Sinong makapagsasabi na si Saliering mapagmataas

Ay naging mainggitin at kasuklamsuklam

Animo'y ahas, pinagtatatapakan, nguni't buhay at

Wala halos lakas na ngumangatngat ng buhangin at alabok?

Wala! ... Nguni't ngayon--ako mismo ang magsasabi--

Ako ngayon ay taong naiinggit.

Ako ay naiinggit:  matindi at mahapding pagkainggit.

O, kalangitan!

Nasaan ang katarungan, kapag ang banal na kakayahan,

Kapag ang talinong imortal

Ay hindi nagbibigay-gantimpala

Sa masimbuyong pagmamahal, pagpapakasakit,

Paggawa, kasigasigan, at ipinadadalang mga pagsamo,

Bagkus ay tumatanglaw sa ulo ng isang baliw,

Walang silbi't mapagbiro? ... O, Mozart, Mozart!

 

     [Nasok si Mozart]

 

     MOZART

 

Aha!  Nakita mo ako!  Gusto pa naman sana

kitang pasayahin sa pamamagitan ng isang di-inaasahang biro.

 

 

     SALIERI

 

Narito ka pala!  Gaano katagal na?

 

 

     MOZART

 

Ngayon lang.  Papunta ako rito, may dalang ipakikita sa iyo,

Nguni't pagdaan ko sa harap ng taberna

Bigla kong narinig ang isang biyolin.

Wala pa, kaibigang Salieri!

Wala ka pang narinig sa buong buhay mo

Na mas nakatutuwa pa kaysa rito.

Isang bulag na biyolinista sa taberna

Ang tumutugtog ng "Voi che sapete".

Kahangahanga!  Nang hindi ko na makayanan pa,

Isinama ko rito ang biyolinista

Upang aliwin ka ng kanyang karunungan.

Pumasok ka!

 

     [Nasok ang matandang bulag na lalaki, may dalang biyolin.]

 

Tugtugan mo kami ng mula kay Mozart.

 

     [Tutugtog ang matanda ng himig mula sa Don Juan.

      Hahalakhak si Mozart.]

 

     SALIERI

 

At nagagawa mong tumawa?

 

     MOZART

 

A, Salieri!  Huwag mong sabihing hindi ka natatawa!

 

     SALIERI

 

Hindi.

Hindi katawatawa para sa akin kapag dinudungisan ng isang

Walang kuwentang pintor ang Madona ni Rapael.

Hindi katawatawa para sa akin kapag hindi pinararangalan

ng isang kasuklamsuklam na payaso sa parodiya si Aligheri.

Layas, tanda.

 

     MOZART

 

     Sandali lang!  Eto ang para sa iyo.

Uminom ka sa aking kalusugan.

 

     [Aalis ang matanda]

 

     Wala ka sa kondisyon ngayon,

Salieri.  Babalik na lamang ako sa ibang panahon.

 

 

     SALIERI

 

Ano ba ang dinala mo sa akin?

 

     MOZART

 

Wala naman, isang maliit na bagay lamang.

Noong isang gabi, habang pinahihirapan

ako ng hindi pagkatulog

May pumasok na dalawa, tatlong ideya sa ulo ko.

Ngayon ay isinulat ko ang mga ito.

At nais ko sanang marinig ang iyong kuru-kuro.

Kaya lang hindi mo ako mahaharap ngayon.

May mas mahalagang bagay ka yatang gagawin.

 

     SALIERI

 

A, Mozart, Mozart!

Kailan na ba nangyari na hindi kita naharap?

Maupo ka; makikinig ako.

 

     MOZART [sa piyano]

 

Ilarawan mo ang iyong sarili ... sino kaya?

A, halimbawa'y ako – nguni’t mas bata nang kaunti

Umiibig - nguni't hindi karubduban, parang nagkakagusto lamang

May kasama akong magandang babae -

O kaya'y kaibigan - maaaring ikaw -

Masaya ako ... Bigla'y ang pangitain ng libingan,

Hindi inaasahang kadiliman o pangyayaring katulad niyon.

Makinig ka.

 

     [Tutugtog.]

 

     SALIERI

 

Ito ang dadalhin mo sa akin, nguni't nagawa

mong tumigil sa isang taberna

At makinig sa isang bulag na biyolinista!

Diyos na mahabagin!

Ikaw, Mozart, ay hindi karapatdapat sa iyong sarili.

 

     MOZART

 

O, ano, maganda ba sa palagay mo?

 

     SALIERI

 

Anong pangahas at anong pagkayari!

Ikaw, Mozart, ay diyos, at ikaw mismo ay hindi nakababatid nito;

Ako ang nakaaalam, ako.

 

     MOZART

 

     Ba!  Totoo ba!  Siguro nga ...

Nguni't ang aking kadiyusan ay nagugutom.

 

     SALIERI

 

Makinig ka:  magkasama tayong maghapunan

Sa tabernang Gintong Liyon.

 

     MOZART

 

     Sige;

Nagagalak ako.  Pero bayaan mong umuwi muna ako,

At masabi sa aking kabiyak na huwag

na akong hintayin sa hapunan.

 

     [Aalis.]

 

     SALIERI

 

Hihintayin kita; makikita mo.

Hindi!  Hindi ko na mapaglabanan pa

Ang nakatadhana:  ako ang hinirang

Upang siya ay pigilin--kung hindi, lahat kami'y mapaparam,

Kaming lahat, mga ministro, mga lingkod ng musika

Hindi lamang ako at ang aking binging kaluwalhatian ...

Anong kabuluhan na si Mozart ay patuloy na mabuhay

At maabot ang lalo pang katayugan?

Maitaas pa kaya niya ang sining?  Hindi;

Muli itong babagsak, kapag siya ay wala na:

Hindi niya kami iiwan ng tagapagmana.

Kung ganoo'y ano pang kabuluhan niya?  Tulad ng isang kerubin,

Hinatdan niya kami ng ilang awit ng paraiso,

Upang gisingin lamang sa amin ang mga hangaring di maka-iimbulog

Isang usok ng alabok--at muli ay lilipad palayo!

Kung gayo'y lumipad ka!  Sa lalong madaling panahon ay lalong magaling!

     Heto ang isang lason, huling handog ng aking si Isaure

labingwalong taon ko na itong daladala;

Malimit ang buhay ko nama'y parang sugat na kay

     hirap batahin; malimit akong nauupo

Sa iisang mesa kasama ng walang bahalang

Kaaway at ni minsa'y hindi napadala sa

     bulung-bulong ng temtasyon, kahit hindi ako duwag.

Gaano man katindi ko nararamdaman ang mga insulto,

Gaano man kaliit ng pagpapahalaga ko sa buhay.

Gayun man ako'y nag-antala, kahit na ang uhaw sa kamataya'y

Gumigiyagis sa akin--bakit magpapakamatay?

Naisip ko, maaaring ang buhay ay may nakalaan pang mga di inaasahang alay.

Maaaring darating ang katuwaan,

at ang isang mapanlikhang hatinggabi, at inspirasyon;

o kaya'y may ibang Hayden na lilikha ng isang kababalaghan upang umengkanto sa akin ...

Gayon na nga, habang nakaupong nagpipista

kasama ng aking walang gandang panauhin,

Naisip ko, isang araw

Maaaring matagpuan ko ang isang mortal na kaaway;

Maaaring kung anong mortal na ngitngit ang maghahagis sa akin unang-ulo mula sa matarik na bundok ng amor propio --

At, kung ganon, hindi mo ako pababayaan, handog ng aking Isaure.

At tama nga ako!  Kapwa ko natagpuan sa wakas ang aking kaaway, at namalikmata na may pagmakamangha at katuwaan ng isang  bagong Hayden!

Oo, ngayon ang oras.  Ikaw na banal na alay ng pag-ibig,

ikaw ngayong araw na ito ay lilipat sa kopa ng pagkakaibigan.

 

 

 

                      Ikalawang Eksena

 

   [Isang pribadong silid sa isang tuluyan:  isang piano]

             Si Mozart at Salieri sa isang mesa.

 

 

     SALIERI

 

Bakit malumbay ka yata ngayon?

 

     MOZART

 

              Ako?  Hindi.

 

     SALIERI

 

              Mozart,

Sigurado ako na mayroong bumabagabag sa iyo.

Masarap ang ating hapunan, at mayroong kaysarap na alak,

nguni't nakaupo kang tahimik, nakasimangot ...

 

     MOZART

 

              Inaamin ko,

Nag-aalala ako sa aking Rekbiyem.

 

     SALIERI

 

              Kung gayon

isang Rekbiyem pala ang iyong sinusulat.  Matagal na?

 

     MOZART

 

A, oo, halos tatlong linggo na.  Nguni't may kakatwang bagay...

Hindi ko ba nasabi sa iyo?

 

     SALIERI

 

              Hindi kailanman.

 

     MOZART

 

              Kung gayo'y makinig ka na lamang:

mga tatlong linggo na ang nakararaan, umuwi akong medyo gabi na.

Sabi nila mayroon dumating at hinahanap ako.  Kung bakit ay hindi ko alam, nguni’t buong magdamag akong nagtataka kung sino siya at kung ano ang kailangan niya sa akin?

Nang sumunod na araw dumating siyang muli, nguni't natagpuan na naman akong wala.

Nang ikatlong araw nakikipaglaro ako sa sahig sa aking munting anak.  Tinawag nila ako; lumabas ako.

Isang lalaki, nakabihis ng itim, ang yumukod ng malalim sa akin,

kinomisyon akong sumulat ng isang Rekbiyem at kagya't naglaho.

Kaya naupo agad ako at nagsimulang magsulat--at magmula noong araw na iyon ang aking lalaking nakaitim ay hindi pa nagbalik;

nguni't natutuwa naman ako:  totoong malulungkot ako kung mawawalay sa aking Rekbiyem, bagama't ngayo'y halos handa na iyon at tapos. 

Nguni't samantala naman, ako ...

 

     SALIERI

 

              Ano?

 

 

     MOZART

 

Nahihiya akong aminin ...

 

     SALIERI

 

              Aminin ang ano?

 

     MOZART

 

Ang lalaking nakaitim, araw at gabi ay ayaw niya

akong bigyan ng saglit mang kapayapaan.  Sinusundan niya ako saan man, tulad ng isang anino.  Kahit ngayon palagay ko'y nakaupo siya rito sa pagitan natin.

 

     SALIERI

 

              Huwag, tama na!

Anong mga pambatang katatakutan!  Kailangang iwaglit mo

ang ganyang mga walang-kapararakang isipin.  Sinabi sa akin ni Beaumarchais:

"makinig ka, mahal kong Salieri, kapag sinalakay ka ng mga isiping malulungkot, magbukas ka ng tsampanya,

o kaya'y basahin mong muli ang "Ang Kasal ni Figaro".

 

     MOZART

 

A, oo nga pala!  Si Beaumarchais nga pala ay kaibigan mo;

para sa kanya kaya mo kinatha ang Tarara,

ang dakilang gawang yaon.  May bahagi doon...

kapag ako'y masaya, lagi ko itong inaawit...

La la la la...  Ngunit totoo ba, Salieri,

na minsa'y may nilason si Beaumarchais?

 

     SALIERI

 

              Hindi,

wala akong paniwala diyan; masyado siyang palabiro

para sa ganyang kalakal.

 

     MOZART

 

              Ang totoo isa siyang henyo

katulad mo at katulad ko.  Ang henyo at katraydoran

ay hindi maaaring magkasama, hindi ba?

 

 

     SALIERI

 

              Iyan ba ang palagay mo?

              [Ihuhulog ang lason sa baso ni Mozart]

Hala, inom.

 

     MOZART

 

              Heto ang sa iyong kalusugan, kaibigan ko,

sa tunay na tali na nag-uugnay kay Mozart at Salieri,

dalawang anak ng harmoniya.

              [Iinom]

 

     SALIERI

 

Sandali, sandali! ... uminom kang mag-isa ... hindi ako kasama?

 

     MOZART [ihahagis ang napkin sa mesa]

 

Tama na, tapos na ako.  [Pupunta sa piano]

              Ngayon, Salieri, makinig ka.

ang aking Rekbiyem...   [Tutugtog]

              Lumuluha ka?

 

     SALIERI

 

              Oo, ang mga luhang ito

ngayon lang ako lumuha nang ganito:  may sakit, may ligaya,

para bang naisagawa ko ang isang mabigat na tungkulin,

parang ang isang matalas na kutsilyo ay pumutol

ng isang bahaging may-karamdaman!  Mahal na Mozart,

ang mga luhang ito ... huwag mo silang pansinin.

Magpatuloy ka, magmadali,

buhusan mo pang lalo ng himig ang aking kaluluwa ...

 

     MOZART

 

          Kung ang lahat lamang

ay makadaramang ganito sa lakas

ng harmoniya!  Ngunit hindi:  sapagkat kapag nagkagayon

ang daigdig ay hindi maaaring magpatuloy:  wala ni isang

mag-aaalala tungkol sa mga nakabababang dalahin sa buhay--

at lahat ay mag-aalay ng sarili sa sining na walang halang!

Iilan lamang tayo, tayong masasayang mga lakwatsero,

tayong mga napili na umiingos sa walang-dangal na tawag

ng basta kagamitan, mga paring laan lamang sa kagandahan.

Nguni’t bigla na lamang may nararamdaman akong masama, isang mabigat na bagay na dumadagan sa akin;

Aalis ako at matutulog.  Paalam.

 

     SALIERI

 

              Hanggang sa muli nating pagkikita.

                                  [Nag-iisa]

Oo, humayo ka sa isang mahabang pagtulog, Mozart! ...

                           Ngunit hindi ba siya tama?

Hindi ba't ako'y isa ring henyo?

Ang henyo at katraydoran ay hindi maaaring magkasama.

Ito'y isang kamalian:  tulad na lamang ni Buonaroti?*...

O isa lamang itong pabula ng mga walang-isip na masa--at ang lumikha sa Vatican ay hindi mamamatay-tao?

 

 

(26 October 1830)

 

Salin ni Gene Alcantara mula sa wikang Ruso.

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

welcome to fILIPINO cHRONICLES

 

We hope to see you visit regularly as we update these pages with thought provoking, informative and entertaining pieces.  If you have anything worth sharing with out wider audience, please kindly let us know.

 

filipinochronicles@gmail.com

 UPCOMING EVENTS: 

 

Coming soon

 FOLLOW THE ARTIFACT: 
  • Facebook B&W
  • Twitter B&W
  • Instagram B&W
 RECENT POSTS: 

December 24, 2019

November 27, 2018

Please reload

 SEARCH BY TAGS: